Die Hendsoppers en Joiners (A M Grundlingh) GETEKEN

A. M. Grundlingh, Die "Hendsoppers" en "Joiners": die rasionaal en verskynsel van verraad. Pretoria: HAUM, 1979.

22,5 x 15,5 cm, hardeband, stofomslag, 379 bladsye, enkele swart-en-wit illustrasies.

Stofomslag verslete en uitgerafel, inskripsie op die voorste vrye eindpapier gedeeltelik met swart viltpen deurgehaal. (Hierdie ink het na die keersy deurgebloei.) Ligte rakskuurmerke aan die onderste rande van die borde. Tekskante en eindpapiere liggies gevlek deur voskolle. Redelike toestand.

Die "Hendsoppers" en "Joiners": die rasionaal en verskynsel van verraad is n invloedryke studie oor Afrikaners wat tydens die Anglo-Boereoorlog (18991902) oorgegee het of aktief saam met die Britte gewerk het. Die boek ondersoek twee groepe: die sogenaamde hendsoppers (burgers wat die wapens neergelê het) en die joiners of National Scouts (Boere wat by Britse magte aangesluit het).

Grundlingh probeer nie bloot hierdie mense as verraaiers veroordeel nie, maar ondersoek die redes waarom hulle dié besluite geneem het. Hy wys hoe uitputting, armoede, hongersnood, Britse verskroeideaardebeleid, konsentrasiekampe, persoonlike bitterheid en die gevoel dat die oorlog reeds verlore was, baie burgers gedwing het om oor te gee of met die vyand saam te werk. Die boek fokus dus sterk op die rasionaal van verraad hoe mense hul optrede teenoor hulself en ander geregverdig het.

Die werk behandel ook bekende figure soos Piet de Wet (broer van generaal Christiaan de Wet), S.G. Vilonel en ander joinerleiers wat saam met die Britte opgetree het. Grundlingh toon hoe hierdie mense ná die oorlog dikwels deur mede-Afrikaners verstoot en verneder is, en hoe die stigma van verraad lank in Afrikanergeheue voortgeleef het.

Histories is die boek belangrik omdat dit een van die eerste diepgaande akademiese studies was wat die onderwerp van Boer-samewerking met die Britte sistematies ondersoek het. Dit word steeds as n standaardwerk oor die onderwerp beskou en is later in uitgebreide Engelse vorm gepubliseer as The Dynamics of Treason: Boer Collaboration in the South African War of 1899-1902.